2007 yılı bitmiş ve 2008 yılına girilmişti... 2007 yılındaki siyasi tartışmanın ekonomideki yarattığı olumsuz hava dağılmaya başlamıştı. Tıpkı bugün olduğu gibi o dönem de sigorta sektörünün temsilcileri ile geçmiş yılın değerlendirmesini yapıp, yeni yıldan beklentilerini almak için konuştuğumda ekonomideki durgunluktan şikâyet etseler de 2008'den umutluydular.
Nitekim, senenin ilk yarısında da olumlu hava prim üretimine yansımış ve üretimde enflasyonun üzerinde bir artış trendi yakalanmıştı. Durum çok mu iyiydi? Değildi elbet ama umut vaat ediyordu.Ancak gelin görün ki, önce siyasetteki kısır tartışma yeniden gündemdeki yerini aldı, hemen ardından da global kriz patlak verdi.
Açıkça söylemek gerekirse başlarda sigortacılar, krizin etkisinin bu kadar ağır olacağını hiç tahmin etmiyorlardı. "Etkisi olur ama çabuk geçer" deniyordu. Maalesef umut edilen olmadı ve krizin etkisi; birçok sektöre nazaran sigorta sektörüne, beklenenden çok daha ağır oldu.
Bugün gelinen noktada ise durum aynen şöyle: Sigortacılar, otomobil pazarının daralmasıyla kasko ve trafik sigortası satamaz hale geldiler ki, her iki branş da sektörün lokomotifi konumundadır. İnşaat sektöründeki durgunluk konut sigortasını vurdu. Yeni yatırım yapılmaması nedeniyle sigortacılar ticari sigorta da satamıyorlar. Bankaların kredi hacminin daralmasıyla da hayat ve benzeri ürünler de satılamaz hale geldi.
Uzun lafın kısası sigorta sektörüne yeni poliçe girmediği gibi, eski poliçelerin bile yenilenmeme riski büyük. Bu nedenle de sigortacılar, 2009 yılından ciddi endişe duyuyorlar. Hatta konuştuğum kimi şirket yöneticileri, 2009 yılının kayıp yıl olacağını şimdiden söylemekten çekinmiyor. Kimileri ise biraz daha iyimser ve yılın ikinci yarısından sonra ekonomideki toparlanmaya paralel sektörün de hareketleneceği inancını taşıyor.
İşte şirket yöneticilerinin hem 2008 yılına ait değerlendirmeleri hem de 2009 yılından beklentileri...
Teknik kârlılık azalacak
Anadolu Sigorta Genel Müdürü Mustafa Su: Global krizin dünyada finans dışında en fazla etkilediği sektörün otomotiv olması, prim üretimlerinin yaklaşık yüzde 49'unu kasko ve trafik branşlarından alan sigorta sektörü için sıkıntı oluşturmakta. Kredi hacminin daralması, banka kredileri yolu ile satılan diğer sigorta ürünlerinin de satışını olumsuz yönde etkiledi. Sigorta talebinin azalmaya devam etmesi 2009 yılının en önemli sektör riski. Ayrıca, döviz kurlarında ve enflasyonda yaşanan artış hasar maliyetlerindeki artışı besler niteliktedir. Maliyetlerdeki artışın büyüme kaygıları ile fiyatlara gecikmeli ya da kısmi olarak yansıtılması ise sektörün teknik kârlılığının 2009 yılında azalması ile sonuçlanacak. 2009 yılı sektörde verimlilik, risk seçimi ve fiyatlama konularında daha fazla çabanın gösterileceği bir dönem olacak. Diğer taraftan, mali portföyünü akılcı bir şekilde yapılandıran şirketler, faizlerde yaşanması beklenen değişikliklerden de olumlu etkilenebilirler.
Fiyat rekabeti daha da artacak
Aviva Sigorta Genel Müdürü Ertan Fırat: Türkiye global krizin etkilerini 2008'in eylül ayından sonra yaşamaya başladı ve bu etkinin ağırlaşarak sürdüğünü görüyoruz. Reel sektör ciddi bir daralma içine girmiş durumda ve bu durum sigorta sektörüne de yansıyacak. 2009 yılı daha zor bir yıl olacak. Rekabet daha da artacak ve kâr marjlarında daha fazla daralmaların yaşanacağını düşünüyoruz. Bizi bekleyen temel risk, reel sektörün global krizden daha da derin etkilenmesi ve bunun sonucunda sigorta pazarının çok ciddi anlamda daralma geçirmesi riskidir ki, bu olasılığın düşük olduğunu düşünüyorum. Diğer taraftan krizin birden fazla seneye yayılması, piyasanın daha da daralması, rekabetin daha da keskinleşmesi ve zararına iş yazılması gibi bir sürece girilmesi durumunda sermaye yapımızın göreli olarak zayıflığı nedeniyle dünyaya kıyasla daha olumsuz etkilenmemiz ihtimal dahilindedir.
Kriz 2009'da da devam edecek
Eureko Sigorta Genel Müdürü Okan Utkueri: 2008'in son döneminde tüm etkilerini hissettiğimiz kriz, yeni yatırımların ve büyük projelerin ertelenmesi, kredilerin durma noktasına gelmesi, ihracattaki düşüş ve özellikle otomobil satışlarının gerilemesi gibi ana konularla 2009 yılında da bir süre devam edip; gerek sektörümüzü gerek tüm ekonomiyi olumsuz etkilemeye devam edecek gözüküyor. Bu dönemde elbette teknik kârlılıklar sigorta şirketleri için çok daha önemli hale geldi. Şirketlerin rekabette fiyatı öncelikli araç olarak kullanmaktan vazgeçip, ürün ve hizmet kalitesini ön plana çıkarmaya başlamaları gerekiyor. Kısa vadeli, geçici ve günü kurtaran uygulamalar yerine; orta-uzun vadeli, detay iş planı ve stratejilere dayalı, sürdürülebilir ve sağlıklı büyümeyi sağlayacak politikalar üretilmeli. Bu uzun süredir dile getirilen bir sorun ve temenni ama maalesef hâlâ yeterli gelişmeyi sağlayamadığımızı düşünüyorum.
Yabancılar için cazip pazarız
HDI Sigorta Genel Müdürü Hasan Altaner: Türk ekonomisi 1994 ve 2001 krizlerinden güçlenerek çıktı, şirketler kriz yönetimi kavramıyla tanıştı. Bu nedenle, her ne kadar küresel krizden etkilensek de yabancı yatırımcı açısından hâlâ cazip bir pazara sahibiz. Sigorta sektörü ise gelişen, büyüyen ve potansiyeli yüksek bir sektör olması nedeniyle yabancı sermayenin ilgisini çekiyor. Oysa Avrupa'da sektör yüksek doyum noktasında. Bu nedenle 2004 sonrası yabancı sermaye Türkiye'ye adım attı. Bu ilgi, krize rağmen devam ediyor. Öte yandan, krizin reel sektörü etkilemiş olması nedeniyle tıpkı otomotiv ve beyaz eşya üretiminde yaşanan daralma prim üretimine yansıyabilir. Bir likidite krizi yaşandığından likit pozisyonunuzu sürekli göz önünde bulundurmak, prim tahsilatı ve fon yönetimine daha fazla dikkat etmek gerekiyor.
2008 bizim için kayıp yıldı
Işık Sigorta Genel Müdürü Recep Koçak: Sigorta sektörü 2008 yılına ümitle girmişti. Beklenti, üretimin 2008'de ciddi artış göstereceğiydi. Fakat yılın neredeyse başında kapatma davasıyla yine belirsizlikler ortaya çıkmış ve 6 ay bunu konuşmuş, bunu da atlattık derken yılın son çeyreğinde tüm dünyayı sarsan global krizi ve ülkemize yansımalarını konuşmaya başladık. Ve krizin bir sürpriz olmadıkça 2009 yılının ilk 9 ayında da devam edeceği sonucuna geldik. Sigortacılık reel sektörün bir parçası olduğundan ve buradaki sıkıntılar sektöre de yansıdığı için, 2008 yılında piyasalar durağana geçmiş ve genel sigorta üretimi maalesef enflasyonun altında kalmıştır. Yani, 2008 kayıp bir yıl olmuştur. 2009'a baktığımızda ekonomik olarak ve sektörel bazda yılın zor geçeceğini öngörmekteyiz. Sektörümüz için lokomotif olan otomotiv, inşaat, imalat sektörlerindeki daralma bizleri olumsuz etkileyecektir.
